70730

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 4. Các đối tợng đợc hoàn thuế khi lập và gửi hồ sơ hoàn thuế đến cơ quan thuế phải kê khai đúng, trung thực các số liệu kê khai và chịu trách nhiệm trớc pháp luật về số liệu kê khai. Mọi trờng hợp sai sót nếu kiểm tra, phát hiện đều bị xử lý truy thu về thuế. Tuỳ theo nguyên nhân và mức độ vi phạm còn bị phạt hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo pháp luật. IV. Hạch toán hoàn thuế GTGT trong các doanh nghiệp. 1. Tổ chức chứng từ kế toán: Theo luật định : đối với các cơ sở kinh doanh nộp thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ, khi bán hàng hoá- dịch vụ phải sử dụng hoá đơn GTGT do Bộ Tài Chính phát hành. - Đối với cơ sở kinh doanh nộp thuế theo phơng pháp trực tiếp, khi bán hàng hoá, dịch vụ phải sử dụng Hoá đơn bán hàng do Bộ Tài Chính phát hành. Việc ghi chép phải đầy đủ và đúng các yếu tố của chứng từ kế toán, bao gồm: - Đối với các cơ sở sản xuất chế biến hàng nông lâm thuỷ sản cha qua sơ chế của ngời sản xuất trực tiếp bán ra không hoá đơn theo chế độ quy định thì ngời mua phải lập Bảng kê mua hàng nông lâm thuỷ sản theo mẫu 04- GTGT . 2. Tài khoản sử dụng: Tk 133 Thuế GTGT đợc khấu trừ. Tài khoản này dùng để phản ánh số thuế GTGT đầu vào đợc khấu trừ, đã khấu trừ và còn đợc khấu trừ. TK 133 gồm hai tiểu khoản: TK 1331: thuế GTGT của hàng hoá- dịch vụ TK 1332: thuế GTGT của TSCĐ 3. Phơng pháp hạch toán hoàn thuế GTGT: 11 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 Theo luật định, khi bán hàng; ngời bán hàng giao hoá đơn GTGT, hoá đơn bán hàng cho ngời mua và ngời mua coi đó là hoá đơn thuế GTGT đầu vào của mình, lấy đó làm minh chứng số thuế GTGT sẽ đợc khấu trừ khi tính số thuế phải nộp. Đến cuối tháng, cơ sở sản xuất kinh doanh lập bảng kê số phát sinh trong tháng gồm số thuế đầu ra, số thuế đầu vào rồi khấu trừ cho nhau ra số thuế GTGT phải nộp hoặc đợc hoàn và lập tờ khai thuế với cơ quan thuế. Có thể khái quát trờng hợp điển hình của phơng pháp tính thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ qua sơ đồ sau: Sơ đồ 1: Kế toán thuế GTGT đợc khấu trừ Tk 331, 111, 112 Tổng giá Tk 152,156,151,211,621,627 Giá mua thanh toán TK133 TK33311 Khấu trừ vào VAT đầu ra TK111,112 Thuế GTGT đầu vào Đợc hoàn thuế TK632 Phân bổ thuế GTGT đầu vào cho các đối tợng không chịu thuế Sơ đồ 2: Sơ đồ hạch toán thuế GTGT đầu ra Tk 133 Tk 3331 12 TK131,111,112 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 Khấu trừ thuế GTGT đầu vào Thuế GTGT phải nộp Tk 111, 112 Nộp thuế Tk 711 Khoản đợc giảm thuế Có thể thấy việc hạch toán thuế GTGT nói chung tại các doanh nghiệp phụ thuộc chặt chẽ vào cơ chế tài chính hiện hành bao gồm những qui chế tài chính đợc qui định chi tiết trong: - Lập hoá đơn GTGT. - Mức thuế suất với từng loại mặt hàng, chủng loại hàng hoá, dịch vụ. - Thủ tục hành thu của cơ quan thuế. Từ sơ đồ hạch toán có thể thấy hoàn thuế GTGT là một phần của công tác kế toán thuế GTGT tại doanh nghiệp. Vì vậy, hạch toán hoàn thuế GTGT phụ thuộc chặt chẽ vào các nhân tố trên. Bên cạnh đó, cơ chế hoàn thuế GTGT hiện nay còn bị chi phối bởi một số qui định đặc biệt thể hiện sự u tiên của nhà nớc với những mặt hàng nh nông lâm thuỷ sản (NLTS) cha qua chế biến. Trong 13 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 phần II của bài viết này (phần thực trạng và giải pháp) sẽ tìm hiểu một cách chi tiết những nhân tố nêu trên nhằm tìm ra một giải pháp cho công tác hạch toán hoàn thuế GTGT tại các doanh nghiệp hiện nay. Phần II: thực trạng và giải pháp cho công tác hoàn thuế VAT trong doanh nghiệp. I. Hoàn thuế với hàng nông lâm thuỷ sản và hàng xuất khẩu: Thời gian qua hoàn thuế GTGT đang là một vấn đề bức xúc, thu hút sự quan tâm của các nhà hoạch định chính sách và cả phía các doanh nghiệp. Bộ Tài Chính vừa ban hành thông t số 82/2002/TT-BTC, trong đó có qui định cụ thể đối tợng hoàn thuế theo hai loại: Loại 1: Đối tợng áp dụng kiểm tra - thanh tra trớc khi hoàn thuế. Loại 2: Đối tợng áp dụng hoàn thuế trớc khi kiểm tra sau. Việc quy định này không những tháo gỡ đợc vớng mắc trong việc quản lý đối tợng đợc hoàn thuế, tránh thất thu cho ngân sách Nhà nớc (NSNN) mà còn đảm bảo một sân chơi bình đẳng cho các doanh nghiệp. Nhng vẫn còn những tồn tại trong công tác hoàn thuế GTGT tại thời điểm này, đó chính là những quy định hoàn thuế với hàng nông lâm thuỷ sản (NLTS). Trên thực tế, chính sách hoàn thuế GTGT đối với hàng NLTS là một biện pháp tốt nhằm giảm giá đầu ra, tăng khả năng cạnh tranh và tạo vị thế vững chắc cho các doanh nghiệp Việt Nam trên thị trờng quốc tế. Thật vậy, nếu căn cứ vào cách hạch toán tại doanh nghiệp thì khi doanh nghiệp thu mua NLTS cha qua chế biến, kế toán sẽ ghi bút toán: Nợ TK 152, 156... Nợ TK 133: Thuế GTGT đợc hoàn lại. Có TK 111,112,331... 14 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 Số liệu đợc ghi trên TK 111, 112, 331... là tổng giá thanh toán đợc ghi trên bảng kê mẫu số 04 theo qui định của Bộ Tài Chính; trên TK 133 là tổng giá thanh toán nhân với thuế suất thuế GTGT theo qui định. Có thể tóm tắt trên sơ đồ: TK 111, 112, 331... TK 152, 156... Giá mua TK 133 Thuế GTGT đợc hoàn lại TK 111, 112... Nhận lại tiền từ hoàn thuế Rõ ràng là một phần chi phí của đầu vào doanh nghiệp đã đợc Nhà nớc "hỗ trợ". Sự "hỗ trợ" tích cực hoặc không là tuỳ thuộc mức thuế suất GTGT đầu vào đợc khấu trừ theo quy định do Bộ Tài Chính ban hành. Mức thuế suất có thể là 3%, 2%, 1% và có xu hớng tới 0%. Sở dĩ kế toán doanh nghiệp ghi chép đợc định khoản trên là căn cứ vào Bảng kê mẫu số 04 do Bộ Tài chính ban hành. Trong Bảng kê cần phải chi tiết những thông tin về: - Tên cơ sở sản xuất, chế biến - Địa chỉ - Địa chỉ nơi tổ chức thu mua - Ngời phụ trách thu mua Nhng đến khi bắt tay vào công việc thực tế thì các doanh nghiệp lại tỏ ra lúng túng trớc việc phân công trách nhiệm ghi chép bảng kê. Ngời ta đặt ra câu hỏi việc ghi chép này do doanh nghiệp hay do ngời bán NLTS tiến hành?. Có ý kiến cho rằng nếu buộc doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm về tính chính xác trong Bảng kê mua hàng thì nên chăng Nhà nớc bỏ quy định khấu trừ khống thuế GTGT đầu vào đối với hàng NLTS?. 15 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 Xét trên bình diện rộng thì giải pháp ấy chỉ hạn chế tiêu cực đối với thuế GTGT bởi vì thuế GTGT đầu vào đợc khấu trừ càng nhỏ thì thuế GTGT phải nộp càng tăng, còn với thuế thu nhập doanh nghiệp thì cha ổn. Bởi vì, Bảng kê hàng hóa chính là cơ sở pháp lý thay cho hoá đơn mua hàng làm căn cứ cho kế toán ghi chép nghiệp vụ và tính ra chi phí hợp lý, xác định thu nhập chịu thuế và giải trình trớc cơ quan thuế vụ. Vậy nếu Bảng kê không bảo đảm tính hợp lý thì có đợc xác định là chi phí hợp lý để xác định thu nhập chịu thuế không?. Nếu không chấp nhận là chi phí hợp lý thì doanh nghiệp sản xuất không thể hoạt động đợc. Ngợc lại, nếu chấp nhận là chi phí hợp lý để xác định thu nhập chịu thuế thì lại tạo các kẽ hở để các doanh nghiệp làm ăn không đúng đắn tham ô, chiếm dụng tiền của ngân sách Nhà nớc và làm lũng đoạn giá bán trên thị trờng. Rõ ràng với một cơ chế quy định còn nhiều lỏng lẻo thì căn cứ ghi chép hạch toán kế toán cũng lỏng lẻo và không đảm bảo tính pháp lý là một hậu quả tất yếu. Nhng điều nghiêm trọng hơn là làm thất thu hàng trăm ngàn tỷ đồng của NSNN xuất phát từ cái gọi là "nới lỏng cơ chế hoàn thuế" và nó còn vô hình chung tạo ra một sự cạnh tranh không bình đẳng giữa các doanh nghiệp kê khai hạch toán nghiêm túc với doanh nghiệp móc ngoặc để chiếm dụng nguồn NSNN. Xem xét số liệu báo cáo của tổng cục thuế (BTC) sau hai năm thực hiện hoàn thuế GTGT, ngành thuế cả nớc đã hoàn gần 15.000 tỷ đồng, trong đó 25% hoàn trong ngành NLTS. Qua đợt thanh tra, kiểm tra hoàn thuế GTGT đã phát hiện 106 vụ vi phạm với số tiền hoàn khống thuế trên 300 tỷ đồng, chiếm gần 2% trên tổng số thuế đợc hoàn, 8% trên số thuế hoàn cho ngành hàng NLTS. Quan sát lợng kim ngạch xuất khẩu của ngành hàng rau quả cho thấy kim nghạch xuất khẩu rau quả cả nớc năm 1999 đạt 114 triệu USD, năm 2000 đạt 214 triệu USD, năm 2001 đạt trên 300 triệu USD, 6 tháng đầu năm 2002 chỉ đạt 107 triệu USD. Số liệu trên cho thấy, kim ngạch xuất khẩu rau quả tăng "bất th16