70592

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 các rủi ro kiểm toán thấp tới mức có thể chấp nhận đợc. (Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 400). Kiểm toán viên không có trách nhiệm thiết kế một hệ thống kiểm soát nội bộ hữu hiệu và không có trách nhiệm thực hiện các hoạt động kiểm soát của đơn vị đợc kiểm toán mà chỉ có trách nhiệm đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ để từ đó làm căn cứ điều chỉnh kế hoạch kiểm toán của mình. Kiểm toán viên không kiểm soát rủi ro kiểm soát song kiểm toán viên có thể đa ra các lời khuyên hoặc các ý kiến t vấn trong việc thiết kế hệ thống kiểm soát nội bộ cho đơn vị khách hàng đợc kiểm toán. Đồng thời, việc tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ của đơn vị đợc kiểm toán và việc đánh giá rủi ro tiềm tàng, rủi ro kiểm soát sẽ giúp kiểm toán viên: + Xác định đợc phạm vi kiểm toán cần thiết đối với những sai sót trọng yếu có thể tồn tại trong báo cáo tài chính. + Xem xét những nhân tố có khả năng gây ra sai sót trọng yếu. + Xây dựng các thủ tục kiểm toán thích hợp. + Xác định đợc khối lợng các nghiệp vụ kinh tế cần đợc kiểm tra cũng nh việc thiết lập các thủ tục kiểm tra cần thiết. 2. Trách nhiệm của kiểm toán viên đối với những ngời quan tâm tới báo cáo kiểm toán: Nh chúng ta đã biết, kế toán luôn đem lại thông tin cho ngời đọc về tình hình tài chính của các đơn vị, tổ chức hoặc doanh nghiệp thì kiểm toán đem lại niềm tin cho những ngời sử dụng thông tin ấy. Chính vì vậy, các kiểm toán viên và các công ty kiểm toán phải có trách nhiệm xác minh sự trung thực và hợp lý của các thông tin để mang lại sự đáng tin cậy cho ngời sử dụng chúng. Những đối tợng thờng quan tâm tới kết quả kiểm toán có thể bao gồm: nhà nớc, nhà đầu t, ngân hàng, chủ nợ, công nhân viên và ngời lao động Trong đó: - Đối với nhà nớc, sử dụng kết quả kiểm toán để thực hiện điều tiết vĩ mô nền kinh tế phục vụ cho việc hoạch định các chính sách. Nhóm 9 11 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 - Đối với các nhà đầu t, ngân hàng, chủ nợ,cần thông tin trung thực và khách quan để đa ra quyết định có nên cho vay tiếp hay đầu t tiếp hay không. - Đối với công nhân viên, ngời lao động: cần thông tin trung thực và khách quan để biết về thu nhập của mình, giá trị cổ tức Thực chất, trách nhiệm của kiểm toán viên đợc thể hiện rõ nét hơn trong việc cung cấp các báo cáo kiểm toán về báo cáo tài chính của các đơn vị khách hàng bởi việc lập báo cáo kiểm toán là khâu cuối cùng của quá trình kiểm toán báo cáo tài chính và nó có vai trò, ý nghĩa quan trọng trong hoạt động kiểm toán và với ngời sử dụng báo cáo tài chính. Trớc hết chúng ta cũng cần phải biết báo cáo kiểm toán về báo cáo tài chính là gì ? nội dung, vai trò và ý nghĩa của nó nh thế nào? Nhng ở đây chúng tôi chỉ muốn nêu ra khái niệm của báo cáo kiểm toán về báo cáo tài chính đế từ đó có thế thấy đợc trách nhiệm của kiểm toán viên vá những vấn đề xoay quanh trách nhiệm cúa kiểm toán viên và công ty kiểm toán đối với các báo cáo kiểm toán đợc phát hành. Báo cáo kiểm toán về báo cáo tài chính là loại báo cáo bằng văn bản do kiểm toán viên lập và công bố để nêu rõ ý kiến chính thức của mình về báo cáo tài chính của một đơn vị, tổ chức hoặc doanh nghiệp đã đợc kiểm toán. Trong thực tế hiện nay, nhu cầu thụ hởng thông tin đã trở thành cấp thiết và cập nhật một cách có hệ thống, song trên các phơng tiện thông tin đại chúng chua có một cơ quan chức năng nào hoặc một tổ chức nghề nghiệp nào trả lời môt cách thoả đáng những vấn đề nổi cộm xoay quanh trách nhiệm của kiểm toán viên và công ty kiểm toán đối với báo cáo kiểm toán mà họ phát hành. Chính vì lẽ đó, chúng tôi mạnh dạn đa ra một số suy nghĩ về những vấn đề nêu trên: - Thứ nhất, kiểm toán viên và công ty kiểm toán có phải chịu trách nhiệm trớc báo cáo kiểm toán mà mình phát hành không? Đặc biệt là khi báo cáo kiểm toán có sai sót trọng yếu đã hoặc có thể ảnh hởng nghiêm trọng cho doanh nghiệp, cho các bên có liên quan và cho các đối tợng khác do đã sử dụng thông tin của báo cáo kiểm toán và báo cáo tài chính kèm theo. Và nếu phải chịu trách nhiệm thì trách nhiệm này nh thế nào? Nhóm 9 12 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 - Thứ hai, trong trờng hợp báo cáo kiểm toán do công ty kiểm toán phát hành có sai sót trọng yếu nhng lại do các nguyên nhân khác tạo ra thì trách nhiệm của kiểm toán viên và công ty kiểm toán đến đâu? - Thứ ba, ai là ngời xử lý các tranh chấp pháp lý khi doanh nghiệp với t cách là ngời thiệt hại do sử dụng các thông tin của báo cáo kiểm toán yêu cầu bồi thờng? Qua tham khảo và phân tích chúng tôi đa ra một số ý kiến sau đây: * Trờng hợp nếu xác định đợc rằng kiểm toán viên và công ty kiểm toán đã có những sai sót trọng yếu trong báo cáo kiểm toán mà gây hậu quả (thiệt hại) tới các đối tợng sử dụng thông tin trên báo cáo kiểm toán và báo cáo tài chính kèm theo thì kiểm toán viên và công ty kiểm toán đó đơng nhiên phải chịu trách nhiệm trớc pháp luật. Mức độ chịu trách nhiệm nh thế nào còn tuỳ thuộc vào mức độ thiệt hại do báo cáo kiểm toán đó gây ra. Trong các trờng hợp sau đây, kiểm toán viên và công ty kiểm toán phải hoàn toàn chịu trách nhiệm bồi thờng thiệt hại cho doanh nghiệp và cá đối tợng khác sử dụng thông tin trong báo cáo kiểm toán của mình: - Cuộc kiểm toán đợc tiến hành bởi những chuyên gia kiểm toán có trình độ thấp, không tuân thủ những nguyên tắc, chuẩn mực kiểm toán và quy trình kiểm toán đã đợc cấp có thẩm quyền phê chuẩn hoặc hệ thống các nguyên tắc, chuẩn mực kiểm toán và quy trình kiểm toán của quốc gia và quốc tế đợc phép áp dụng khi thực thi nhiệm vụ kiểm toán. - Kiểm toán viên thực hiện việc kiểm toán đã không tuân thủ những nguyên tắc bắt buộc về đạo đức nghề nghiệp, cố tình làm theo ý muốn chủ quan. - Công ty kiểm toán có sự non kém về công tác quản lý, về năng lực kiểm soát quá trình kiểm toán và trình độ soát xét chất lợng báo cáo kiểm toán. * Thực tế cũng xảy ra trờng hợp: Báo cáo kiểm toán do kiểm toán viên thực hiện có chứa đựng những sai sót trọng yếu, gây thiệt hại cho doanh nghiệp và các đối tợng khác đã sử dụng thông tin trên báo cáo kiểm toán. Nhng trong cuộc kiểm toán này kiểm toán viên và công ty kiểm toán lại tuân thủ các nguyên tắc các chuẩn mực kiểm toán đồng thời đảm bảo các yêu cầu cơ bản về mục tiêu của cuộc kiểm toán. Cụ thể là: - Kiểm toán viên có trình độ chuyên môn nghiệp vụ theo tiêu chuẩn quy định. Nhóm 9 13 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 - Cuộc kiểm toán đợc tiến hành dựa trên hệ thống các nguyên tắc, chuẩn mực kiểm toán có hiệu lực. - Các bằng chứng kiểm toán đợc kiểm toán viên thu thập đầy đủ theo quy định; đảm bảo tính trung thực, độc lập và khách quan khi đa ra các ý kiến (trong khuôn khổ quyền hạn và trách nhiệm nghề nhgiệp của mình). - Hệ thống kiểm soát quá trình kiểm toán và soát xét chất lợng bằng chứng kiểm toán của công ty kiểm toán đợc đảm bảo độ tin cậy nhất định. * Nhng vì ngay trong các bằng chứng kiểm toán mà kiểm toán viên thu thập đợc đã chứa đựng sự gian lận cố ý mà doanh nghiệp đợc kiểm toán đã tạo ra, và nh vậy với các quy trình kiểm toán thông thờng, kiểm toán viên không thể phát hiện đợc. Đó chính là rủi ro kiểm toán. * Trong trờng hợp xảy ra tranh chấp giữa đơn vị khách hàng và kiểm toán viên thì trớc tiên hai bên phải thơng lợng với nhau, nếu không thơng lợng đợc thì trọng tài kinh tế hoặc toà án sẽ là nơi giải quyết. Tiếp theo đây chúng tôi xin nói đến ý kiến của kiểm toán viên trình bày trên báo cáo kiểm toán về báo cáo tài chính là một trong những nội dung quan trọng của báo cáo kiểm toán về báo cáo tài chính. ý kiến đánh giá về báo cáo tài chính đợc kiểm toán phản ánh trung thực và hợp lý trên các khía cạnh trọnh yếu: Nghĩa là ý kiến của kiểm toán viên đa ra trên báo cáo kiểm toán về báo cáo tài chính một sự đảm bảo chắc chắn rằng báo cáo tài chính đã phản ánh trung thực và hợp lý trên các khía cạnh trọng yếu; nhng không đảm bảo tuyệt đối rằng không có bất kì một sai sót nào trên báo cáo tài chính đã đựơc kiểm toán. Kiểm toán viên chỉ quan tâm đến các yếu tố trọng yếu của các báo cáo tài chính. Ngoài ra báo cáo kiểm toán về báo cáo tài chính phải nêu rõ ý kiến của kiểm toán viên về các báo tài chính đã thực hiện kiểm toán có tuân thủ các chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành cũng nh việc tuân thủ các quy định pháp lý có liên quan đến hoạt động của đơn vị đợc kiển toán hay không. Báo cáo kiểm toán trong kiểm toán tài chính đợc IAPC chuẩn hoá theo bốn dạng chính: - Báo cáo chấp nhận toàn bộ. Nhóm 9 14 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 - Báo cáo chấp nhận từng phần. - Báo cáo bác bỏ hoàn toàn. - Báo cáo từ chối cho ý kiến. Kiểm toán viên sẽ lựa chọn dạng báo cáo kiểm toán nào tuỳ thuộc vào ý kiến của mình về báo cáo tài chính của đơn vị đợc kiểm toán. 3. Trách nhiệm đối với đồng nghiệp: Trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán, yêu cầu đối với kiểm toán viên và công ty kiểm toán là phải đạt đợc sự hiểu biết về hệ thống kế toán và hệ thống kiểm soát nội bộ cũng nh các thông tin cơ bản về đơn vị đợc kiểm toán (CMVN 400). Một trong những phơng pháp thu thập đợc những thông tin này là từ các kiểm toán viên tiền nhiệm. Chính vì vậy, trong mối quan hệ này, kiểm toán viên tiền nhiệm đóng vai trò là nguồn cung cấp thông tin cho kiểm toán viên kế nhiệm. Theo chuẩn mực kiểm toán đợc thừa nhận rộng rãi (chuẩn mực về đạo đức kiểm toán viên) thì kiểm toán viên tiền nhiệm có trách nhiệm cung cấp thông tin cho kiểm toán viên kế nhiệm nếu đợc yêu cầu, chẳng hạn thông tin về độ liêm chính của ban quản trị, những bất đồng với ban quản trị về việc áp dụng các nguyên tắc kế toán, các thủ tục kiểm soát hoặc những vấn đề quan trọng khác về hệ thống kiểm soát nội bộ Trờng hợp rút khỏi hợp đồng kiểm toán, nếu kiểm toán viên kế nhiệm yêu cầu cung cấp thông tin về khách hàng thì kiểm toán viên tiền nhiệm phải thông báo rõ lý do chuyên môn dẫn tới buộc phải chấm dứt hợp đồng. Kiểm toán viên tiền nhiệm có thể thảo luận và thông báo với kiểm toán viên kế nhiệm về các thông tin của khách hàng phù hợp với luật pháp, yêu cầu về đạo đức nghề nghiệp kiểm toán có liên quan và phạm vi cho phép của khách hàng. Nếu khách hàng không cho phép thảo luận về công việc của họ thì kiểm toán viên tiền nhiệm cũng phải thông báo về việc không cho phép này cho kiểm toán viên kế nhiệm. Nh vậy, mỗi kiểm toán viên trong quá trình thực hiện kiểm toán lần lợt trải qua vai trò là kiểm toán viên kế nhiệm đến kiểm toán viên tiền nhiệm, từ vai trò thu thập thông tin đến vai trò cung cấp thông tin. Do vậy, mối quan hệ giữa kiểm toán viên tiền nhiệm và kiểm toán viên kế nhiệm đợc xây dựng chủ yếu dựa trên các quy Nhóm 9 15 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368 phạm đạo đức nghề nghiệp trong việc giúp đỡ đồng nghiệp thực hiện công việc thực hiện công việc và ngợc lại hởng sự giúp đỡ từ các kiểm toán viên tiền nhiệm. Bên cạnh đó, mối quan hệ này bị chi phối bởi yêu cầu đảm bảo bí mật thông tin của đơn vị khách hàng và việc giữ uy tín cho công ty kiểm toán. 4. Trách nhiệm của kiểm toán viên đối với các vi phạm pháp luật của đơn vị đợc kiểm toán: 4.1. Khái niệm chung: Nh đã trình bày ở trên, mục tiêu chung nhất của mọi cuộc kiểm toán báo cáo tài chính là đa ra ý kiến về tính trung thực và hợp lý của các thông tin trên bảng khai tài chính do đó kiểm toán viên phải có trách nhiệm phát hiện các sai phạm trọng yếu. Một trong những hình thức sai phạm đó là các vi phạm pháp luật: Vi phạm pháp luật là hành vi vi phạm các quy định của luật pháp và những quy định có tính pháp lý khác của nhà nớc. Tuy nhiên, không phải tất cả các vi phạm pháp luật đều có ảnh hởng trọng yếu đến báo cáo tài chính do đó nó cũng không thuộc phạm vi trách nhiệm của kiểm toán viên trong mục tiêu phát hiện sai phạm trọng yếu. Trên quan điểm này ngời ta chia vi phạm pháp luật thành hai loại: + Những hành vi có ảnh hởng trực tiếp và trọng yếu đến việc xác định giá trị trong báo cáo tài chính. + Những hành vi có ảnh hởng gián tiếp đến báo cáo tài chính. Đồng thời với việc xem xét các hành vi vi phạm dới góc độ là sai phạm trọng yếu, kiểm toán viên cũng cần xem xét hành vi này dới góc độ là một vi phạm pháp luật, nó có ảnh hởng tới quyền lực của các cá nhân, tổ chức, ảnh hởng tới an ninh xã hội vì vậy kiểm toán viên chia hình thức sai phạm thành 2 loại: + Những hành vi vi phạm pháp luật. + Những hành vi vi phạm văn bản pháp lý khác dới luật nh nghị định, nghị quyết Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 250 gọi hai loại hành vi này là hành vi không tuân thủ pháp luật và các quy định. Nhóm 9 16