Tổng quan về hạch toán ngoại tệ và chênh lệch tỷ giá hối đoái ở Việt Nam

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 tài chính, hoặc doanh thu hoạt động tài chính trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của năm tài chính. Doanh nghiệp không đợc chia lợi nhuận hoặc trả cổ tức trên lãi chênh lệch tỷ giá hối đoái đánh giá lại cuối năm tài chính của các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ. 3.2 Xử lý chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh trong kỳ và chênh lệch do đánh giá lại cuối kỳ liên quan đến hoạt động đầu t xây dựng ( giai đoạn trớc hoạt động) nh sau: Trong giai đoạn đầu t xây dựng, khoản chênh lệch tỷ giá hối đoái đã thực hiện và chênh lệch tỷ giá đánh giá lại cuối năm tài chính của các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ phản ánh luỹ kế trên bảng cân đối kế toán ( chỉ tiêu chênh lệch tỷ giá hối đoái) Khi kết thúc quá trình đầu t xây dựng, chênh lệch tỷ giá hối đoái thực tế phát sinh trong giai đoạn đầu t xây dựng( lỗ hoặc lãi tỷ giá hối đoái) không tính vào trị giá tái sản cố định mà kết chuyển toàn bộ vào chi phí tài chính hoặc doanh thu hoạt động tài chính của năm tài chính có tài sản cố định và các tài sản đầu t hoàn thành đa vào hoạt động hoặc phân bổ tối đa là 5 năm kể từ khi công trình hoạt động. Chênh lệch tỷ giá hối đoái đánh giá lại của các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ cuối năm tài chính và ở thời điểm quyết toán, bàn giao đa tài sản cố định vào sử dụng( lỗ hoặc lãi tỷ giá hối đoái không tính vào giá trị tài sản cố định hoàn thành đầu t mà phân bổ vào chi phí tài chính, hoặc doanh thu hoạt động tài chính của các kỳ kinh doanh tiếp theo với thời gian tối đa là 5 năm ( kể từ khi công trình đa vào hoạt động). 3.3 Sử lý chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh từ chuyển đổi báo cáo tài chính của hoạt động ở nớc ngoài. Chênh lệch tỷ giá hối đoái từ chuyển đổi báo cáo tài chính của hoạt động ở nớc ngoài không thể tách rời với hoạt động của doanh nghiệp báo cáo đơcj tính ngay vào chi phí tài chính hoặc doanh thu hoạt động tài chính trong kỳ nh quy định tại điểm 3.1 phần II của thông t này. Chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh từ chuyển đổi báo cáo tài chính của cơ sở nớc ngoài hoạt động độc lập đợc phản ánh luỹ kế trên tài khoản 413chênh lệch tỷ giá hối đoái và chỉ đợc tính vào chi phí tài chính hoặc doanh thu hoạt động tài chính khi doanh nghiệp thanh lý khoản đầu t thuần đó ở cơ sở nớc ngoài. 4) kế toán chênh lệch tỷ giá hối đoái 4.1 tài khoản 413 chênh lệch tỷ giá hối đoái Tài khoản này dùng để phản ánh số chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh trong hoạt động đầu t xây dựng cơ bản ( giai đoạn trớc hoạt động); Chênh lệch tỷ giá hối đoái do đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ cuối năm tài chính; khoản chênh lệch tỷ giá hối đoái khi chuyển 11 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 đổi báo cáo tài chính của cơ sở ở nớc ngoài và tình hình xử lý số chênh lệch giá hối đoái đó Hạch toán tài khoản 413 - chênh lệch tỷ giá hối đoái cần tôn trọng 1 số quy định sau: 1) Doanh nghiệp chỉ phản ánh các khoản chênh lệch tỷ giá hối đoái vào tài khoản 413 chênh lệch tỷ giá hối đoái trong các trờng hợp sau: - Chênh lệch tỷ giá hối đoái đã thực hiện và chênh lệch tỷ giá hối đoái đánh giá lại của các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ cuối năm tài chính của hoạt động đầu t xây dựng cơ bản trong giai đoạn trớc hoạt động của doanh nghiệp mới thành lập khi cha hoàn thành đầu t. - Khoản chênh lệch tỷ giá hối đoái do đánh giá lại của các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ cuối năm tài chính của hoạt động kinh doanh, kể cả hoạt động đầu t xây dựng cơ bản ( doanh nghiệp kinh doanh vừa có hoạt động đầu t xây dựng cơ bản). - Khoản chênh lệch tỷ giá hối đoái khi chuyển đổi báo cáo tài chính của cơ sở ở nớc ngoài hoạt động độc lập. 2.Cuối năm tài chính kế toán đánh giá lại số d các tài khoản tiền mặt tiền gửi ngân hàng tiền đang chuyển các khoản tơng đơng tiền,các khoản phải thu, các khoản phải trả gốc ngoại tệ theo tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trờng ngoại tệ liên ngân hàng do ngân hàng nhà nớc Việt Nam công bố tại thời điểm lập bảng cân đối kế toán cuối năm tài chính. Khoản chênh lệch tỷ giá do đánh giá số d ngoại tệ của các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ đợc hạch toán vào tài khoản 413 chênh lệch tỷ giá hối đoái ,sau khi bù trừ giữa chênh lệch tỷ giá hối đoái tăng, hoặc giảm do đánh giá lại phải chuyển ngay vào chi phí tài chính hoặc doanh thu hoạt động tài chính. 3. Khoản chênh lệch tỷ giá hối đoái đã thực hiện và chênh lệch tỷ giá hối đoái đánh giá lại cuối năm tài chính đối với các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ của hoạt động đầu t xây dựng cơ ban ( giai đoạn trớc hoạt động) đợc phản ánh luỹ kế trên bảng cân đối kế toán khoản mục chênh lệch tỷ giá. ( Tài khoản 413) Khi kết thúc quá trình đầu t xây dựng, khoản chênh lệch hối đoái này đợc tính ngay, hoặc phân bổ tối đa là 5 năm vào doanh thu hoạt động tài chính, hoặc chi phí tài chính kể từ khi công trình hoàn thành đa vào hoạt động. 4. Khoản chênh lệch tỷ giá hối đoái khi chuyển đổi báo cáo tài chính của cơ sở nớc ngoài phải tuân thủ quy định tại đoạn 24, chuẩn mực số 10 ảnh hởng của việc thay đổi tỷ giá hối đoái và đợc hạch toán trên tài khoản 413 - chênh lệch tỷ giá hối đoái và đợc ghi nhận vào báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh theo quy định của đoạn 30, chuẩn mực số 10 ảnh hởng của việc thay đổi tỷ giá hối đoái 12 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 5. Đối với doanh nghiệp không chuyên kinh doanh mua, bán ngoại tệ thì các nghiệp vụ kinh tế mua,bán ngoại tệ phát sinh đợc quy đổi ra đồng tiền Việt Nam theo tỷ giá mua, bán thực tế phát sinh. Chênh lệch giữa tỷ giá thực tees mua vào và tỷ giá thực tế bán ra của ngoại tệ đợc hạch toán vào tài khoản 515 Doanh thu hoạt động tài chính hoặc vào tài khoản 635 chi phí tài chính 6. Đối với các tổng công ty, khoản chênh lệch tỷ giá hối đoái phản ánh trên bảng cân đối kế toán hợp nhất chỉ phản ánh khoản chênh lệch tỷ giá khi chuyển đổi báo cáo tài chính của cơ sở nớc ngoài để hợp nhất báo cáo tài chính và khoản chênh lệch tỷ giá của hoạt động đầu t xây dựng cơ bản cha hoàn thành ( giai đoạn trớc hoạt động) của các đơn vị thành viên. Kết cấu và nội dung phản ánh của tài khoản 413 - chênh lệch tỷ giá hối đoái Bên nợ: - Chênh lệch tỷ giá hối đoái do đánh giá các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ( lỗ tỷ giá) cuối năm tài chính của hoạt động kinh doanh, kể cả hoạt động đầu t xây dựng cơ bản ( doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh,có cả hoạt động đầu t xây dựng cơ bản) - Chênh lệch tỷ giá hối đoái khi chuyển đổi báo cáo tài chính của cơ sở ở nớc ngoài ( lỗ tỷ giá) - Kết chuyển chênh lệch tỷ giá hối đoái đó đánh giá lại khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ cuối năm tài chính( lãi tỷ giá) của hoạt động kinh doanh vào doanh thu hoạt động tài chính. - Kết chuyển chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh và đánh gía lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ ( lãi tỷ giá) của hoạt động đầu t xây dựng cơ bản ( khi kết thúc giai đoạn đầu t xây dựng cơ bản) vào doanh thu hoạt động tài chính hoặc phân bổ dần; - Kết chuyển chênh lệch tỷ giá hối đoái khi chuyển đổi báo cáo tài chính của cơ sở ở nớc ngoài ( lãi tỷ giá) vào doanh thu hoạt động tài chính khi thanh lý khoản đầu t thuần do cơ sở nớc ngoài. Bên có: - Chênh lệch tỷ giá hối đoái do đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ( lãi tỷ giá) cuối năm tài chính của hoạt động kinh doanh, kể cả hoạt động đầu t xây dựng cơ bản ; - Chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh, hoặc đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ ( lãi tỷ giá) của hoạt động đầu t xây dựng cơ bản ( giai đoạn trớc hoạt động) - Chênh lệch tỷ giá hối đoái khi chuyển đổi báo cáo tài chính của cơ sở ở nớc ngoài ( lãi tỷ giá). 13 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 - Kết chuyển chênh lệch tỷ giá hối đoái do đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ( lỗ tỷ giá) cuối năm tài chính của hoạt động kinh doanh vào chi phí tài chính. - Kết chuyển chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh, hoặc đánh giá lại các khoản mục có gốc ngoại tệ ( lỗ tỷ giá) của hoạt động đầu t xây dựng cơ bản ( khi hoàn thành đầu t giai đoạn trớc hoạt động ) vào chi phí hoạt động tài chính hoặc phân bổ dần. - Kết chuyển chênh lệch tỷ giá hối đoái khi chuyển đổi báo cáo tài chính của cơ sở ở nớc ngoài ( lỗ tỷ giá ) và chi phí tài chính khi thanh lý khoản đầu t thuần đó ở nớc ngoài. Tài khoản 413 chênh lệch tỷ giá hối đoái có thể có số d bên nợ hoặc số d bên có. Số d bên nợ - Số chênh lệch tỷ giá hối đoái, hoặc đánh giá lại các khoản mục ngoại tệ có gốc tiền tệ (lỗ tỷ giá ) của hoạt động đầu t xây dựng cơ bản( giai đoạn trớc hoạt động cha hoàn thành đầu t) ở thời đỉêm lập báo cáo kế toán cuối năm tài chính. Số d bên có: - Số chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh và đánh giá lại tiền tệ có gốc ngoại tệ ( lãi tỷ giá) của hoạt động đầu t xây dựng cơ bản( giai đoạn trớc hoạt động cha hoàn thành đầu t) ở thời điểm lập bảng cân đối kế toán cuối năm tài chính. - Số chênh lệch tỷ giá hối đoái từ chuyển đổi báo cáo tài chính của cơ sở nớc ngoài cha xử lý ở bảng cân đối kế toán cuối năm tài chính. Tài khoản 413 - chênh lệch tỷ giá hối đoái, có 3 tài khoản cấp 2 Tài khoản 4131 - chênh lệch tỷ giá hối đoái đánh giá lại cuối năm tài chính: phản ánh khoản chênh lệch tỷ giá hối đoái do đánh giá lại các khoản mục có gốc ngoại tệ ( lãi, lỗ tỷ giá) cuối năm tài chính của hoạt động kinh doanh, kể cả hoạt động đầu t xây dựng cơ bản ( doanh nghiệp kinh doanh có hoạt động đầu t cơ bản). Tài khoản 4132 - Chênh lệch tỷ giá hối đoái trong giai đoạn đầu t xây dựng cơ bản: Phản ánh khoản chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh và chênh lệch tỷ giá do hoạt động đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ ( lãi, lỗ tỷ giá)của hoạt động đầu t xây dựng cơ bản ( giai đoạn trớc hoạt động, cha hoàn thành đầu t). Tài khoản 4133 - Chênh lệch tỷ giá hối đoái từ chuyển đổi báo cáo tài chính. Phản ánh khoản chênh lệch tỷ giá hối đoái khi đã chuyển đổi báo cáo tài chính của cơ sở ở nớc ngoài hoạt động độc lập. 4.2 Tài khoản 242 - chi phí trả trớc dài hạn Bổ sung nội dung phản ánh của tài khoản 242 - Chi phí trả trớc dài hạn: 14 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Bên nợ: Phản ánh số kết chuyển chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh và chênh lệch tỷ giá do đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ ( trờng hợp lỗ tỷ giá ) của hoạt động đầu t xây dựng cơ bản ( giai đoạn trớc hoạt động khi hoàn thành đầu t ). Bên có: Phản ánh số phân bổ chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh và đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ ( lỗ tỷ giá) của hoạt động đầu t xây dựng cơ bản ( giai đoạn trớc hoạt động ) khi hoàn thành đầu t vào chi phí tài chính. Số d bên nợ: Phản ánh chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh, hoặc đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ ( lõ tỷ giá ) của hoạt động đầu t xây dựng cơ bản ( giai đoạn trớc hoạt động ) khi hoàn thành đầu t cha xử lý tại thời điểm lập bảng cân đối kế toán cuối năm tài chính. Doanh nghiệp phải mở sổ chi tiết theo dõi riêng biệt chênh lệch tỷ giá hối đoái ( lỗ tỷ giá ) phát sinh trong giai đoạn trớc hoạt động của hoạt động đầu t xây dựng cơ bản cha phân bổ. 4.3 Tài khoản 3387 - Doanh thu cha thực hiện Bổ sung nội dung phản ánh của tài khoản 3387 - doanh thu cha thực hiện. Bên nợ : Phản ánh số phân bổ chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh, và đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ ( lãi tỷ giá ) của hoạt động đầu t xây dựng cơ bản ( giai đoạn trớc hoạt động) đã hoàn thành vào doanh thu hoạt động tài chính trong kỳ. Bên có: Phản ánh số kết chuyển chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh và đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ ( trờng hợp lãi tỷ giá ) của hoạt động đầu t xây dựng cơ bản ( giai đoạn trớc hoạt động ) khi hoàn thành đầu t để phân bổ dần vào doanh thu hoạt động tài chính. Số d bên có: Phản ánh chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh, và đánh giá các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ ( lãi tỷ giá ) của hoạt động đầu t xây dựng cơ bản ( giai đoạn trớc hoạt động ) khi hoàn thành đầu t cha xử lý tại thời đỉêm lập bảng cân đối kế toán cuối năm tài chính. Doanh nghiệp phải mở sổ kế toán chi tiết theo dõi riêng biệt về chênh lệch tỷ giá hối đoái ( lãi tỷ giá ) cha phân bổ. 4.4 Tài khoản 515 - Doanh thu hoạt động tài chính Bổ sung nội dung phản ánh của tài khoản 515 - Doanh thu hoạt động tài chính Bên nợ 15 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 - Kết chuyển số phân bổ chênh lệch tỷ giá hối đoái của hoạt động đầu t xây dựng cơ bản ( lãi tỷ giá ) ( giai đoạn trớc hoạt động, khi hoàn thành đầu t) để xác định kết quả kinh doanh. - Kết chuyển khoản xử lý chênh lệch tỷ giá hối đoái từ chuyển đổi báo cáo tài chính của hoạt động ở nớc ngoài để xác định kết quả kinh doanh. Bên có: - Phản ánh số phân bổ chênh lệch tỷ giá hối đoái của hoạt động đầu t xây dựng cơ bản ( lãi tỷ giá ) ( giai đoạn trớc hoạt động ) đã hoàn thành đầu t vào doanh thu hoạt động tài chính. - Phản ánh số phân bổ chênh lệch tỷ giá hối đoái từ chuyển đổi báo cáo tài chính của hoạt động ở nớc ngoài vào doanh thu hoạt động tài chính. 4.5 - Tài khoản 635 - Chi phí tài chính Bổ sung nội dung của tài khoản 635 - Chi phí tài chính. Bên nợ: - Phản ánh số chênh lệch phân bổ tỷ giá hối đoái của hoạt động đầu t xây dựng cơ bản ( lỗ tỷ giá ) ( giai đoạn trớc hoạt động ) đã hoàn thành đầu t vào chi phí tài chính. - Phản ánh khoản xử lý chênh lệch tỷ giá hối đoái từ chuyển đổi báo cáo tài chính của hoạt động ở nớc ngoài ( lỗ tỷ giá ) vào chi phí tài chính. Bên có: - Phản ánh số kết chuyển khoản chênh lệch xử lý hối đoái của hoạt động đầu t xây dựng cơ bản ( lỗ tỷ giá) ( giai đoank trớc hoạt động ) đã hoàn thành đầu t để xác định kết quả kinh doanh. - Phản ánh khoản chênh lệch tỷ giá hối đoái từ chuyển đổi báo cáo tài chính của hoạt động ở nớc ngoài ( lỗ tỷ giá ) để xác định kết quả kinh doanh. 5 - Phơng pháp hạch toán kế toán một số nhiệm vụ kinh tế chủ yếu 5.1 -Kế toán chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh trong kỳ 5.1.1 - kế toán chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh trong kỳ của hoạt động kinh doanh, kể cả hoạt động đầu t xây dựng cơ bản của doanh nghiệp đang sản xuất, kinh doanh. a) Khi mua hàng hoá, dịch vụ thanh toán bằng ngoại tệ - Nếu phát sinh lỗ tỷ giá hối đoái trong giao dịch mua ngoài vật t, hàng hoá, tái sản cố định, dịch vụ, ghi: Nợ các tài khoản 151,152,153,156,157,211,213,241,623,627,641,642,133, theo tỷ giá hối đoái ngày giao dịch Nợ tài khoản 635 - chi phí tài chính ( lỗ tỷ giá hối đoái) Có các tài khoản 111( 1112) 112( 1122) ( theo tỷ giá hối đoái ghi sổ kế toán ) 16