Bàn về cách tính khấu hao TSCĐ và phương pháp kế toán khấu hao TSCĐ theo chế độ hiện hành trong các doanh nghiệp

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 1.b. Phơng pháp đơn vị sản phẩm Phơng pháp này phần nào khắc phục đợc yếu điểm của phơng pháp đờng thẳng ở chỗ là nó cân đối đợc số khấu hao năm với mức độ sử dụng tài sản trong mỗi giai đoạn .Theo phơng pháp này, khấu hao đợc tính theo tỷ lệ thuận với mức độ hoạt động của mỗi tài sản cụ thể .Tiêu chuẩn để xác định khấu hao ở đây không phải là số lợng thời gian mà là cờng độ sử dụng trong một thời hạn cụ thể . Mức độ sử dụng có thể đợc tính một trong hai cách (1) số lợng giờ vận hành ớc tính và (2) số lợng đơn vị sản phẩm tạo ra. Khấu hao theo đơn vị sản phẩm đợc tính bằng cách chia thời hạn hoạt động của tài sản cố định ( đợc thể hiện bằng số đơn vị sản phẩm) cho giá mua tài sản trừ đi giá phế liệu dự đoán của tài sản đó . Ưu điển của phơng pháp này là giá của tài sản đợc phân bổ thành các khoản chi phí tỷ lệ thuận với mức độ sử dụng. Phơng pháp này có thể áp dụng khi ta dễ dàng tính đợc sản lợng vật chất của tài sản trong mỗi tài khoá kế toán và khi ta ớc tính đợc một cách khá chính xác tổng sản lợng vật chất do tài sản đó tạo ra trong thời hạn sử dụng tài sản đó . Phơng pháp khấu hao theo đơn vị sản lợng còn có thể đợc áp dụng trong các trờng hợp liên quan tới kinh doanh phát triển một số loại tài nguyên thiên nhiên ,ví dụ nh ngành công nghiệp khai thác .Phơng pháp này còn áp dụng cho việc khấu hao các loại xe vận tải, máy bay... 2. Các phơng pháp khấu hao nhanh Các phơng pháp khấu hao nhanh khác với các phơng pháp khấu hao trên ở chỗ những phơng pháp khấu hao nhanh dự trù những khoản khấu hao lớn ở những năm đầu của thời hạn sử dụng của tài sản và giảm đều dần ở những năm sau. Có hai lý lẽ đa ra nhằm biện hộ cho các phơng pháp khấu hao nhanh. Trớc hết ở một số ngành kinh doanh, ví dụ nh ô tô, trong đó theo thời gian, các chi phí sửa chữa và bảo dỡng tăng dần ,việc tính khấu hao ở những năm đầu thấp hơn ở các năm sau sẽ tạo ra đợc một khối lợng đồng đều các chi phí vận hành bao gồm khấu hao, bảo dỡng và sửa chữa đối với từng năm của thời hạn sử dụng 11 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 tài sản. Hai là, có những loại tài sản mà khả năng mang lại lợi ích của nó là chắc chắn hơn ở những năm đầu so với những năm sau của thời hạn sử dụng .Trong những trờng hợp nh vậy dự trữ khấu hao lớn ở những năm đầu có thể tao ra một sự phân bổ giá trị tài sản hợp lý hơn. Các phơng pháp khấu hao nhanh bao gồm : a. Phơng pháp cân đối giảm dần b. Phơng pháp số của tổng số năm 2.a. Phơng pháp cân đối giảm dần Theo phơng pháp này, một tỷ lệ cố định đợc áp dụng vào giá (chứ không phải giá trừ đi giá trị phế liệu) của năm thứ nhất để xác định chi phí khấu hao cho một thời hạn. ở các thời hạn tiếp theo, chi phí khấu hao cũng đợc tính toán dựa trên tỷ lệ nh vậy cho phần còn lại (giá trừ đi chi phí khấu háo tích luỹ đến thời điểm đó) của tài sản. Tỷ lệ này đợc biểu diễn theo công thức sau: 1 n giá trị phế liệu giá Về phơng diện thuế, mức biến đổi của tỷ lệ này gấp đôi tỷ lệ phơng pháp đờng thẳng. Vì vậy, phơng pháp này thờng đợc gọi là phơng pháp khấu hao cân đối giảm dần kép. 2.b. Phơng pháp số của tổng số năm Giống nh phơng pháp cân đối giảm dần, phơng pháp này dự tính các chi phí khấu hao giảm dần trong thời hạn sử dụng của tài sản. ở đây, chi phí khấu hao của mỗi năm cho trớc đợc xác định bằng cách nhận tổng giá trị trừ đi giá trị phế liệu với một phân số biến đổi trong mõi năm, phân số đợc áp dụng cần có tử số ứng với những năm còn lại của thời hạn sử dụng tài sản và có mẫu số bằng tổng dãy số do các năm thời hạn sử dụng tài sản tạo ra. Phơng pháp số tổng số năm là một phơng pháp dễ tính toán. Một u điểm nữa của phơng pháp là nhờ sử dụng nó ta có thể tránh đợc các vấn đề về giá trị d thừa quá cao của tài sản mà không thể thu hồi đợc ở cuối đời sử dụng của nó. Đó là vấn đề mà ta gặp phải trong phơng pháp cân đối giảm dần. 12 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Qua trình bày trên ta có thể thấy rằng các phơng phá khấu hao khác nhau đều nhằm mục đích là phân bổ giá của một tài sản cố định trong thời hạn sử dụng nó theo một phơng thức và hệ thống hợp lý. Tuy nhiên, mỗi phơng pháp đã nêu đợc dựa trên các giả định khác nhau và cho ra các sôa liệu khác nhau về khấu hao. Việc lựa chọn phơng pháp khấu hao là việc phải tìm ra đợc một phơng pháp mà cho các thông tin thích đáng nhất cho công tác quản lý. Tuy nhiên không có phơng pháp khấu hao nào đợc coi là phơng pháp lý tởng. Mỗi phơng pháp trên có điểm mạnh và điểm yếu của nó, chúng ta phải lựa chọn một phơng pháp khấu hao dựa trên các yếu tố thực tế và hoàn cảnh của từng trờng hợp . Điều đó có nghĩa là việc lựa chọn một phơng pháp khấu hao phụ thuộc vào mục tiêu mà ta cần đạt đợc. Hơn nữa ,một phơng pháp khấu hao thích hợp cần phân bổ giá của một tài sản một cách hợp lý trong thời hạn sử dụng nó sao cho trong mỗi thời hạn ta có thể đạt đợc mức độ tơng xứng cao nhất giúp chi phí khấu hao và lợi nhuận thu đợc . Điều quan trọng là nó chỉ đa sang những năm sau phần của tài sản mà thể hiện phần giá trị cha sử dụng của thời hạn sử dụng còn lại. Nếu phơng pháp lựa chọn là không phù hợp , thì kết quả việc xác định lợi nhuận sẽ không đúng đắn và tài sản đợc thể hiện trong bảng kết toán vợt quá hoặc ở dới mức thực tế. Trên thực tế , một công ty có thể sử dụng các phơng pháp khấu hao khác nhau cho các loại tài sản khác nhau . Ví dụ, đối với tài sản có cờng độ sử dụng đồng đều trong tất cả mọi năm tức là số thu nhập liên quan tới tài sản đó là số không đổi trong suốt thời hạn sử dụng tài sản, thì ta có thể sử dụng phơng pháp đờng thẳng. Trái lại, khi số doanh thu/lợi nhuận sinh ra không đều ,tức là mức độ sử dụng tài sản biến đổi, thì phơng pháp đơn vị sản phẩm tỏ ra phù hợp hơn. Ngoài ra, còn có những loại tài sản mà theo thời gian các chi phí sửa chữa và bảo dỡng tăng lên một cách đáng kể , thì để cân bằng chi phí vận hành trong thời hạn sử dụng tài sản (khấu hao cộng với sửa chữa và bảo dỡng), phơng pháp cân đối giảm dần sẽ đợc coi là phơng pháp thích hợp . Theo thống kê năm 1985 ở một số nớc 73% các doanh nghiệp áp dụng phơng pháp khấu hao theo đờng thẳng trong khi số các doanh nghiệp áp dụng 13 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 phơng pháp khấu hao theo số d giảm dần chỉ có 12%, theo phơng pháp khấu hao sản lợng là 8% và 7% các doanh nghiệp áp dụng phơng pháp khấu hao theo tổng số năm sử dụng của tài sản . Tại Việt Nam chuẩn mực kế toán số 03 và 04 đa ra ba phơng pháp tính khấu hao áp dụng cho cả TSCĐ hữu hình và vô hình là : phơng pháp khấu hao đờng thẳng, phơng pháp khấu hao theo số d giảm dần và khấu hao theo số lợng sản phẩm. Doanh nghiệp đợc xác định phơng pháp khấu hao cho từng TSCĐ và áp dụng nhất quán nếu không có sự thay đổi trong phơng thức sử dụng TSCĐ này. III. Hạch toán khấu hao TSCĐ 1. Tài khoản sử dụng Kế toán khấu hao TSCĐ sử dụng hai tài khoản đó là: a. Tài khoản 214 Hao mòn TSCĐ Tài khoản 214 đợc dùng để phản ánh trị giá hao mòn TSCĐ trong quá trình sử dụng do trích khấu hao TSCĐ , và những khoản tăng, giảm hao mòn khác của TSCĐ. Kết cấu tài khoản 214 Nợ TK214 - Hao mòn TSCĐ sdđk Giá trị hao mòn TSCĐ giảm do các lý do giảm TSCĐ (thanh lý, nhợng bán, điều chuyển đi ...) Có *** Giá trị hao mòn TSCĐ tăng do trích khấu hao, do đánh giá lại hoặc do điều chuyển TSCĐ đã có hao mòn giữa các đơn vị nội bộ của doanh nghiệp ... sdck *** Tài khoản 214 có số d bên Có, phản ánh giá trị hao mòn của TSCĐ hiện có của đơn vị. 14 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Tài khoản 214 có ba tài khoản cấp hai : - Tài khoản 214.1 Hao mòn TSCĐ hữu hình : phản ánh giá trị hao mòn của TSCĐ hữu hình trong quá trình sử dụng do tính khấu hao TSCĐ và những khoản tăng, giảm hao mòn khác của TSCĐ hữu hình. - Tài khoản 214.2 Hao mòn TSCĐ đi thuê : phản ánh giá trị hao mòn của TSCĐ đi thuê tài chính do việc trích khấu hao TSCĐ trong khối doanh nghiệp thuê theo hợp đồng . - Tài khoản 214.3 Hao mòn TSCĐ vô hình : Phản ánh giá trị hao mòn của TSCĐ vô hình trong quá trình sử dụng. b. Tài khoản 009 Nguồn vốn khấu hao cơ bản Tài khoản này phản ánh tình hình hình thành, tăng, giảm và sử dụng nguồn vốn khấu hao cơ bản ở doanh nghiệp. Kết cấu và nội dung phản ánh của Tài khoản 009 : Nợ TK 009 Nguồn vốn khấu hao cơ bản sdđk : Có *** Nguồn vốn khấu hao tăng do: Nguồn vốn khấu hao cơ bản giảm do: - Trích khấu hao cơ bản . -Đầu t đổi mới TSCĐ - Thu hồi vốn khấu hao cơ bản do -Trả nợ vay đầu t TSCĐ điều chỉnh cho đơn vị khác. -Điều chuyển vốn khấu hao cơ bản cho đơn vị khác sdck : Nguồn vốn khấu hao cơ bản hiện còn . Số khấu hao cơ bản đã trích đợc để lại cho doanh nghiệp , trong thời gian cha có nhu cầu đầu t, doanh nghiệp đợc sử dụng vào sản xuất, kinh doanh theo quy định của cơ chế quản lý tài chính. 2. Kế toán khấu hao TSCĐ 15 Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368 Khấu hao TSCĐ phải đợc tính hàng tháng để phân bổ vào chi phí của các đối tợng sử dụng. Mức khấu hao hàng tháng đợc xác định theo công thức : Mức khấu hao của tháng này Mức khấu hao = Mức khấu hao Mức khấu hao của tháng trớc + tăng thêm trong - giảm bớt trong tháng này tháng này Mức khấu hao tăng giảm đợc xác định theo nguyên tắc tròn tháng : TSCĐ tăng trong tháng này thì tháng sau mới bắt đầu tính khấu hao, còn TSCĐ giảm trong tháng này thì tháng sau mới bắt đầu thôi tính khấu hao. Mức tính khấu hao hàng tháng của một TSCĐ đợc xác định theo công thức: Nguyên giá Mức khấu hao tháng này = Số năm sử dụng x 12 Khấu hao TSCĐ trích trong tháng liên quan đến nhiều đối tợng sử dụng, do vậy để có căn cứ phản ánh vào từng đối tợng chịu chi phí khấu hao cần lập bảng phân bổ khấu hao TSCĐ. Tháng ... năm... Chỉ tiêu Toàn DN Phân bổ cho các đối tợng 627px 641 642 ... 1.Mức khấu hao tháng trớc 2.Mức khấu hao tăng thêm tháng này 3.Mức khấu hao giảm bớt tháng này 4.Mức khấu hao phải trích trong tháng này 16