Bàn về cách tính khấu hao TSCĐ và phương pháp kế toán khấu hao TSCĐ theo chế độ hiện hành trong các doanh nghiệp

Mức khấu hao = Sản lợng sản năm x xuất 1 năm Mức khấu hao tính cho 1 đơn vị sản phẩm 2.3. Phơng pháp khấu hao nhanh ( Accelerated depreciation method ): * Phơng pháp khấu hao theo số d giảm dần ( Declining-blance method ): Theo phơng pháp này, giá trị thu hồi không đợc tính đến, tỷ lệ khấu hao đợc tính bằng cách nhân đôi tỷ lệ khấu hao theo phơng pháp trung bình. Tỷ lệ này đợc tính hàng năm cho các giá trị ghi sổ giảm dần của TSCĐ. Cách thức xác định mức khấu hao: - Tính tỷ lệ khấu hao theo phơng pháp trung bình của TSCĐ. - Nhân đôi tỷ lệ này. - Vào cuối mỗi năm sử dụng của tài sản vận dụng tỷ lệ nhân đôi này cho giá trị ghi sổ còn lại của TSCĐ. Ví dụ: Một TSCĐ có giá trị 5000$, có thời gian sử dụng ớc tính là 5 năm, giá trị thu hồi là 500$. Ta có: - Tỷ lệ khấu hao hàng năm theo phơng pháp khấu hao trung bình là 20% - Tỷ lệ khấu hao theo số d giảm dần là: 2 x 20% = 40% Tính các mức khấu hao hàng năm nh trình bày trên bảng: Đơn vị tính: USD Số năm sử Mức khấu hao dụng hàng năm 1 2.000 Giá trị còn lại Khấu hao luỹ kế 5.000 2.000 Đề tài Bàn về cách tính khấu hao TSCĐ và phơng pháp kế toán khấu hao TSCĐ theo chế độ hiện hành trong các doanh nghiệp Trờng đại học kinh tế quốc dân Đề án môn học 2 1.200 3.000 3.200 3 720 1.800 3.920 4 5 432 259,2 1.080 648 4.352 4611,2 Theo phơng pháp số d giảm dần, giá trị ghi sổ của TSCĐ không bao giờ bằng 0. Do đó, khi TSCĐ đợc bán, trao đổi, tận thu, giá trị còn lại đợc sử dụng để xác định lãi lỗ của việc chuyển nhợng. Nhng nếu một TSCĐ có giá trị thu hồi thì TSCĐ không đợc khấu hao quá giá trị sử dụng. * Phơng pháp khấu hao theo tổng số các năm ( Sum-of-the years-digits method ): Theo phơng pháp tổng số các năm, các số năm của thời gian hữu dụng của tài sản đợc cộng lại với nhau, tổng của chúng trở thành mẫu số của dãy các tỷ số đợc dùng để phân bổ tổng mức khấu hao cho các năm trong thời gian sử dụng của TSCĐ. Lựa chọn phơng pháp khấu hao tại các doanh nghiệp ( theo kế toán pháp ) Phơng pháp khấu hao đợc lựa chọn nên là phơng pháp cho phép doanh thu và chi phí phù hợp cao nhất với nhau. Ví dụ nếu doanh thu đợc tao ra bởi chính một TSCĐ không thay đổi suốt thời gian hữu dụng của TSCĐ thì phơng pháp khấu hao đợc áp dụng nên là phơng pháp khấu hao đều theo thời gian. Ngợc lại, nếu doanh thu cao hoặc thấp hơn trong những năm đầu sử dụng TSCĐ thì phơng pháp khấu hao giảm dần nên đợc áp dụng . Sau đây là hai quan điểm về việc lựa chon phơng pháp khấu hao trong các doanh nghiệp. Quan điểm thứ nhất, cho rằng bởi vì khó có thể dự đoán đợc doanh thu phát sinh trong thời gian tới, do vạy, phơng pháp đợc áp dụng nên là phơng pháp khấu hao đều theo thời gian. Quan điểm thứ hai, cho rằng phơng pháp nào áp dụng mà có thể giúp ích cho mục tiêu thuế thì nên đợc lụa chọn, bởi chúng giúp ích cho việc đơn giản trong công tác hạch toán. III. các nhân tố ảnh hởng đến mức khấu hao 1. Nguyên giá TSCĐ * Nguyên giá TSCĐ là toàn bộ các chi phí thực tế đã chi để có TSCĐ cho đến khi đa tài sản vào hoạt động bình thờng ( nh: Giá mua thực tế TSCĐ, chi phí vận chuyển, bốc dỡ,...) Đề tài Bàn về cách tính khấu hao TSCĐ và phơng pháp kế toán khấu hao TSCĐ theo chế độ hiện hành trong các doanh nghiệp * Xác định nguyên giá cho TSCĐ - TSCĐ hữu hình: + TSCĐ loại mua sắm ( mới hoặc cũ ): NG =Giá mua + Thuế NK + Chi phí lắp đặt + Thuế trớc bạ - Số tiền giảm giá (theo Hđơn) (nếu có) (vận chuyển,...) (nếu có) (nếu có) Giá mua: Nếu doanh nghiệp tính thuế giá trị gia tăng(VAT)phải nộp theo phơng pháp khấu trừ thì giá mua là giá cha tính thuế giá trị gia tăng. Nếu doanh nghiệp tính thuế giá trị gia tăng theo phơng pháp trực tiếp hoặc doanh nghiệp mua TSCĐ sử dụng cho phúc lợi sự nghiệp hay để sản xuất mặt hàng không chịu thuế giá trị gia tăng thì giá mua là giá có tính thuế giá trị gia tăng. + TSCĐ do xây dung cơ bản hoàn thành NG = Giá thành thực tế hoặc giá trị quyết toán công trình bàn giao + TSCĐ nhận góp liên doanh liên kết: NG = Giá trị vốn góp đợc Hội đồng liên doanh đánh giá + Chi phí lắp đặt chạy thử + TSCĐ do nhà nớc cấp: Do nhà nớc cấp: NG = Giá ghi trên sổ của đơn vị cấp + Chi phí chạy thử lắp đặt Cấp trên cấp: NG = Giá trị còn lại của TS + Hao mòn luỹ kế ( nếu có ) + Chi phí vận chuyển lắp đặt chạy thử. + TSCĐ đợc cho, biếu tặng, viện trợ: NG = Giá thị trờng của TSCĐ tơng đơng cộng các khoản chi phí khác nếu có. - TSCĐ vô hình: + Quyền sử dụng đất. + Chi phí thành lập doanh nghiệp. + Chi phí về bằng phát minh, sáng chế, bản quyền tác giả. Đề tài Bàn về cách tính khấu hao TSCĐ và phơng pháp kế toán khấu hao TSCĐ theo chế độ hiện hành trong các doanh nghiệp Trờng đại học kinh tế quốc dân Đề án môn học + Chi phí về lợi thế kinh doanh. + TSCĐ vô hình khác nh quyền thuê nhà, quyền đặ nhợng , mác nhạn hiệu. NG = Số tiền doanh nghiệp bỏ ra để có đợc TSCĐ vô hình đó. - TSCĐ thuê tài chính Riêng đối với loại TSCĐ này cha thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp nhng doanh nghiệp có nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý quản lý, bảo dỡng,giữ gìn và sử dụng nh TSCĐ của doanh nghiệp. Nguyên giá TSCĐ thuê tài chính phản ánh ở đơn vị thuê giống nh đơn vị chủ sở hữu tài sản. -TSCĐ thuê hoạt động: Nguyên giá TSCĐ thuê tài chính phản ánh ở đơn vị thuê giống nh đơn vị chủ sở hữu tài sản. * Các trờng hợp thay đổi nguyên giá TSCĐ: - Đánh giá lại giá trị TSCĐ. - Nâng cấp TSCĐ: Nâng cao năng lực, kéo dài tuổi thọ. - Tháo dỡ một hay một số bộ phận của TSCĐ. - Điều chỉ giá ớc tính 2. Thời gian sử dụng: * Thời gian sử dụng của TSCĐ là thời gian doanh nghiệp dự kiến sử dụng TSCĐ vào kinh doanh trong điều kiện bình thờng phù hợp với các thông số kỹ thuật của TSCĐ và các yếu tố khác có liên quan đến sự hoạt động của TSCĐ. ở đây cần phân biệt giữa thời gian hữu dụng và thời gian sử dụng ( thời gian khả dụng ). Thời gian hữu dụng của TSCĐ là độ dài thời gian mà TSCĐ sẽ đợc sử dụng trong các hoạt động của doanh nghiệp. Ví dụ: Một máy công cụ có thời gian sử dụng từ 7 đến 10 năm, doanh nghiệp có thể có kế hoạch đổi máy khác sau 5 năm. Trong trờng hợp này, máy công cụ có thời gian hữu dụng là 5 năm. Thời gian hữu dụng của một TSCĐ thờng khó dự đoán vì một số nhân tố nh sự hao mòn, h hỏng, không tơng xứng và lỗi thời. * Căn cứ xác định thời gian sử dụng hữu hình của TSCĐ - Xác định thời gian sử dụng TSCĐ hữu hình: + Tuổi thọ kỹ thuật của TSCĐ theo thiết kế Đề tài Bàn về cách tính khấu hao TSCĐ và phơng pháp kế toán khấu hao TSCĐ theo chế độ hiện hành trong các doanh nghiệp + Hiện trạng TSCĐ ( thời gian TSCĐ đã qua sử dụng, thế hệ TSCĐ tính trạnh thực tế của TSCĐ, ...) + Tuổi thọ kinh tế của TSCĐ Riêng đối với TSCĐ còn mới ( cha qua sử dụng ), TSCĐ đã qua sử dụng mà giá trị thực tế còn từ 98% trở lên ( so với giá bán của TSCĐ mới cùng loaị hoặc của loại TSCĐ tơng đơng trên thị trờng ), doanh nghiệp phải căn cứ vào khung thời gian sử dụng TSCĐ qui định tại phụ lục 1 ban hành kèm theo Chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao TSCĐ 166/1999/QĐ-BTC ngày 30/12/1999. - Xác định thời gian sử dụng TSCĐ vô hình: Doanh nghiệp tự xác định thời gian sử dụng TSCĐ vô hình trong khoảng thời gian từ 5 đến 40 năm. - Thời gian sử dụng TSCĐ trong một số trờng hợp đặc biệt: + Đối với dự án đầu t nớc ngoài theo hình thức BOT, thời gian sử dụng TSCĐ đợc xác định theo thời gian hoạt động còn lại của dự án. + Đối với hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) có bên nớc ngoài tham gia hợp đồng, sau khi kết thúc thời hạn hợp đồng, bên nớc ngoài thực hiện chuyển giao không bồi hoàn cho nhà nớc Việt Nam, thì thời gian sử dụng của TSCĐ chuyển giao đợc xác định theo thời gian hoạt động còn lại của dự án. 3. Giá trị thu hồi ( với phơng pháp khấu hao áp dụng trên thế giới ) Giá trị thu hồi của TSCĐ là số tiền sẽ thu hồi đợc khi TSCĐ hết thời gian sử dụng. Giá trị thu hồi chỉ xác định đợc chính xác khi bán hoặc thanh lý tài sản, cho nên khi tính mức khấu hao hàng năm, giá trị thu hồi chỉ là con số ớc tính. 4.Mối quan hệ giữa khấu hao TSCĐ với các yếu tố: -Thuế thu nhập doanh nghiệp:Nh chung ta biết để thu hồi lại giá trị hao mòn của TSCĐ, doanh nghiệp phải trích khấu hao do dó khấu hao TSCĐ là quá trình phân bổ giá trị hao mòn vào chi phí theo một cách hợp lý và nó là khoản chi phí đợc hạch toán vào giá vốn hàng bán để trừ vào doanh thu do đó làm cho thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp giảm dẫn đến thuế thu nhập doanh nghiệp giảm. Mặt khác nếu doanh nghiệp áp dụng phơng pháp kháu hao nhanh theo tổng số các năm thì co thể đ- Đề tài Bàn về cách tính khấu hao TSCĐ và phơng pháp kế toán khấu hao TSCĐ theo chế độ hiện hành trong các doanh nghiệp Trờng đại học kinh tế quốc dân Đề án môn học ợc nhà nớc hoàn trả thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế lợi tức từ những năm đầu sử dụng TSCĐ. -Tiến bộ khoa học kỹ thuật:Nh chúng ta đợc biết tiến bộ khoa học kỹ thuật nó ảnh hởng đến hao mòn vô hình TSCĐ bởi vì nhờ tiến bộ khoa học kỹ thuật mà TSCĐ đợc sản xuất ra ngày càng nhiều tính năng với năng suất cao hơn và với chi phí ít hơn do đó nó co tác động đến khấu hao TSCĐ. -Tái sản xuất TSCĐ:Bởi vì mục đích của khấu hao là thu hồi vốn đầu t vào TSCĐ và tái đầu t và đổi mới , mua sắm TSCĐ, nâng cấp và bảo dỡng TSCĐ vì vậy khấu hao TSCĐ chính là trích lập nguồn vốn khấu hao dùng để tái sản xuất TSCĐ. Ngoài ra khấu hao TSCĐ còn có mối quan hệ vói rất nhiều yếu tố khác trong doanh nghiệp. IV. tổ chức hạch toán khấu hao 1. Căn cứ xác định khấu hao: - Thực trạng TSCĐ của doanh nghiệp - Các kế hoạch tăng, giảm TSCĐ trong kỳ - Chế độ quản lý tài chính nhà nớc 2. Các nguyên tắc tính khấu hao: - Nguyên tắc tròn tháng: Theo chế độ kế toán của Việt Nam, để dơn giản trong cách tính thì TSCĐ tăng trong tháng, tháng sau mới trích khấu hao,TSCĐ giảm trong tháng, tháng sau mới thôi không phải tính khấu hao. Do vậy, để xác định khấu hao tháng sau thì phải căn cứ vào tình hình tăng giảm của tháng này. Vì số khấu hao tháng này chỉ khác tháng trớc trong trờng hợp biến động tăng giảm TSCĐ, cho nên để giảm bớt công việc tính số khấu hao tăng thêm hoặc giảm bớt trong tháng và căn cứ vào số khấu hao đã trích tháng trớc để xác định số khấu hao phải trích tháng nay theo công thức nh sau: Số KH phải Số KH đã trích = trích tháng này Số KH tăng + trong tháng trớc Số KH giảm - trong tháng trớc trong tháng trớc Riêng đối với TSCĐ đầu t bằng nguồn kinh phí sự nghiệp thì thực hiện tính khấu hao theo nguyên tắc tròn năm. Đề tài Bàn về cách tính khấu hao TSCĐ và phơng pháp kế toán khấu hao TSCĐ theo chế độ hiện hành trong các doanh nghiệp