Nghiên cứu đặc điểm thạch học các đá magma và biến chất khu vực thị trấn Cốc Pài, huyện Xín Mần, tỉnh Hà Giang

Bên cạnh những khó khăn hạn chế trên, điều kiện tự nhiên cũng có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế, nhất là phát triển nông - lâm nghiệp và thơng mại -dịch vụ du lịch với các u thế nổi bật nh: có diện tích đất đai cha đợc khai thác rất rộng lớn; có nhiều danh lam thắng cảnh với bản sắc văn hóa dân tộc phong phú. Trong khu vực này đã có lới điện quốc gia, đáp ứng về cơ bản nhu cầu sử dụng điện cho sản xuất và sinh hoạt. Tóm lại: Vùng nghiên cứu nằm trong khu vực địa hình miền núi hiểm trở, chủ yếu là núi cao, sờn dốc nhng nhìn chun các đặc điểm địa lý tự nhiên, kinh tế, nhân văn của khu vực vẫn thuận lợi cho công tác nghiên cứu đại chất, các khó khăn đều có thể khắc phục trong quá trình nghiên cứu. 1.3 Lịch sử nghiên cứu địa chất Công tác nghiên cứu địa chất vùng công tác gắn liền với việc nghiên cứu địa chất vùng Đông Bắc Việt Nam. Trong hệ thống bản đồ địa chất tỷ lệ 1: 200.000, vùng công tác thuộc tờ bản độ địa chất F48 IX thành lập vào khoảng thời gian năm 1988 và xuất bản hiệu đính năm 2000. Khu vực này cha đợc khảo sát lập bản đồ địa chất tỷ lệ 1: 50.000. Trong vùng của dự án cha có các công trình thăm dò, khảo sát và khai thác khoáng sản nào đáng kể ngoài một số bãi khai thác cát dới lòng sông. Theo các tài liệu đã có, vùng công tác thuộc phần tiếp giáp giữa batholit Sông Chảy với các thành tạo trầm tích lục nguyên cacbonat mức tuổi Cambri hệ tầng Hà 11 Giang. Khối xâm nhập batholit Sông Chảy là một thể địa chất phực tạp và có nhiều công trình nghiên cứu trong và ngoài nớc Về mặt địa chất công trình, trên tuyến Sông Chảy thuộc phạm vi tỉnh Hà Giang, Tổng công ty Sông Đà và các công ty thành viên đang tiến hành khảo sát một loạt dự án thủy điện trong đó có dự án thủy đện Sông Chảy 6. Về phía hạ lu, trên địa bản tỉnh Lào Cai, có dự án thủy điện Bắc Hà hiện đang đợc xây dựng và một số dự án thủy điện nhỏ khác. 12 Chơng 2 đặc điểm địa chất khu vực 2.1 Địa tầng Giới Paleozoi Hệ Cambri Hệ tầng Hà Giang (hg) Hệ tầng Hà Giang do Bourret R. 1922 ( Lamede HaGiang); Trần Văn Trị 1975 (Hệ tầng Hà Giang) xác lập năm để chỉ cho các thành tạo lục nguyên và carbonat phân bố rất rộng rãi ở vùng Đông Bắc Việt nam. Theo các tác giả trên, thành phần hóa học vủa hệ tầng bao gồm: a) đá phiến biotit-thạch anh có granat, đá phiến sericit-clorit có vật chất than,thấu kính đá vôi hoa hóa,600m; b)đá vôi dăm kết xen lớp mỏng đá phiến sericit, 100m; c)đá phiến sét-sericit có vật chất than (shungit),Phylit,đá vôi,400m d)đá vôi trứng cá xen những lớp phylit vôi có sericit 200m e)đá phiến sét-sericit xen lớp mỏng bột kết hoặc thấu kính đá vôi,300m f)đá phiến bột kết xen đá vôi,500m Trong vùng công tác và diện tích kế cận, hệ tầng Hà Giang có hai tập thạch học rất khác nhau. Đó là tập đá phiến thạch anh Sericit và tập đá carbonat Mối quan hệ địa chất giữa hai tập đá đang mô tả là chuyển tiếp chỉnh hợp. Từ trên cầu Cốc Pài, 13 có thể quan sát đợc cấu tạo chỉnh hợp giữa đá vôi ở phần trên và đá trầm tích lục nguyên ở phần thấp. Tập dới (hg1) Chiếm toàn bộ diện tích khu đầu mối và vùng kế cần. Mặt cắt tiêu biểu có thể quan sát từ mép nớc sông Chảy đoạn tuyến đập lên trên khu vực thị trấn Cốc Pài. Các hố khoan của dự án hoàn toàn phân bố trong tập dới của hệ tầng Hà Giang. Về mặt địa hình địa mạo, tập dới trùng với các dải địa hình núi có bề mặt thoải, độ dốc 15-20, lớp tàn tích có chiều dày lớn,chủ yếu sét lẫn dăm sạn và cúc đá. Các lớp đá gốc chỉ đợc bóc lộ dọc bờ sông và các taluy đờng lớn. Các quan sát ngoài trời cho thấy,thành phần thạch học bao gồm các lớp đá phiến thạch anh sericit, đá phiến sét, đá phiến argilit,các thấu kính đá phiến sét than quy mô nhỏ. Về mặt cấu tạo địa chất tập dới đóng vai trò là nhân nếp lồi. Tại khu vực tuyến đập các đá có thế nằm chung là cắm về phía tây nam góc dốc 10 đến 20. Do ảnh hởng của đứt gãy, các lớp đá phiến nguyên thủy bị dịch chuyển thế nằm xáo trộn khá mạnh nhất là phía bờ phải. Tập trên (hg2 ) 14 Từ cầu Cốc Pài có thể quán sát đợc các dải núi đá vôi phân cắt rất mạnh mẽ với các lớp đá vôi phân lớp dày đến dạng khối. Dọc lòng sông, về phía hạ lu cầu Cốc Pài 500m, các đá vôi đã kéo xuống và tràn ngập khu vực lòng sông và hai bên bờ. Thành phần thạch học bao gồm các đá vôi màu xanh và đá vôi trắng xám. Đá có cấu tạo dải phân lớp. Chiều dày lớp từ 5-10cm đến vài chục cm, đôi khi có cấu tạo khối. Giới Kainozoi Hệ Đệ tứ (aQ),Thống Holocen, phụ thống trên (aQ23) Các trầm tích Kainozoi trong vùng công tác phát triển rất yếu ớt hiện diện dới dạng các trầm tích lòng và bãi bồi hiện đại. Thành phần đa phần gồm cát lẫn ít sét và cuội sạn. Trên tuyến đập, các hố khoan thăm dò cho thấy, lớp trầm tích lòng gồm hai phần. Phần trên gồm cát hạt mịn đến cạt hạt trung dày 2-3m, phần dới gồm cuội sỏi lẫn sạn và cát dày đến 15-16 m. Đây chính là nguồn vật liệu xây dựng có giá trị. 2.2 Magma xâm nhập Các thành tạo magma xâm nhập trong vùng đợc mô tả trong phức hệ Sông Chảy mức tuổi Devon. Trên quy mô khu vực, khối Sông Chảy có diện tích trên 15 4000km2 chiếm một phần rất lớn địa bản huyện Xín Mần, Hoàng Su Phì, Mèo Vạc, Yên Minh và kéo sang Trung Quốc. Cho đến nay, cấu trúc địa chất và nguồn gốc của granitoit Sông Chảy còn có rất nhiều ý kiến khác nhau. Tuy nhiên điều đó không làm ảnh hởng đến việc đánh giá điều kiện địa chất công trình dự án thủy điện Sông Chảy 6. Trong phạm vi dự án, diện tích lòng hồ trùng với một bộ phận của khối Sông Chảy. Ranh giới giữa địa chất giữa khối Sông Chảy và các trầm tích lục nguyên hệ tầng Hà Giang nằm cách cầu Cốc Pài về phía thợng lu ngót 2km. Tại dải đá gốc phía bờ trái khu tuyến đập, quan sát thấy các thấu kính nhỏ đá granit xuyên cắt chỉnh hợp với các lớp đá phiến thạch anh sericit. Thành phần thạch học của khối Sông Chảy bao gồm các đá granit, biotit, granitognei,granit dạng nổi ban. Đá có cấu tạo gneis và gneis dạng mắt. Kiến trúc nổi ban, kiến trúc cà nát và milonit. 2.3 Kiến trúc và cấu tạo Vùng công tác nằm trong đới kiến tạo Đông Bắc Việt Nam thuộc đới tớng cấu trúc Hà Giang. Về phía tây là dãy núi Con Voi tạo nên bởi các đá biến chất cao thuộc tớng Amphibolit phức hệ sông Hồng. Phía đông bắc là khối Sông Chảy tạo nên bởi các đá granitoid dạng gneis. 16